Em cũng đang phụ trách khóa học thiết kế web bằng wordPress cho người khiếm thị. Em cũng phải đi tìm sự trợ giúp của những giảng viên bên ngoài. Vì bản thân người khiếm thị không có ai dạy về cái đó. đa phần là dạy tin học cơ bản. Ngày xưa toàn học chuyền tay chứ có như bây giờ đâu, gõ tài liệu tin học cho người khiếm thị thì rất nhiều nhưng số lượng người khiếm thị biết sử dụng các thiết bị công nghệ rất ít chỉ có 9.000 người trong cả nước. Nói trung, để phổ cập tin học cho người khiếm thị đã khó rồi, bây giờ còn phổ cập lập trình cho người khiếm thị còn khó hơn. Em học chỉ tốt cho em là em có thể kiếm thêm thu nhập nhưng để thay đổi cái nhìn của xã hội thì phải có nhiều người như em theo ngành. Lúc đó, mới tạo được lòng tin cho người khác được. nếu em có đi dạy thì chỉ có dạy ở nơi em sống còn nhiều người học thì sẽ dạy được ở khắp nơi. Bản thân em biết đến đâu thì dạy tới đó. Còn thực ra, em không dạy mà đi nhờ là chính vì kiến thức của em không đủ. Em cũng chỉ làm tuyển sinh mà thôi. Em cũng phải đi vận động các trung tâm để khuyến khích họ tạo điều kiện cho người khiếm thị vào học. Nhưng thật khó, bản thân người khiếm thị thụ động, trình độ văn hóa chưa cao. Học hết cấp 3 và đại học thì ít. Việc xây dựng một cộng đồng lập trình khiếm thị ở Việt Nam còn hạn chế vì số người theo ngành quá ít. Trong nhóm của em có hơn 50 thành viên thì chỉ có 10 người là biết lập trình, 1 người đủ điều kiện đi làm, còn lại cả nhóm đều không biết lập trình. Mặc dù, họ cũng muốn đi học lập trình nhưng điều kiện và cơ hội của họ không đủ.
Giúp đỡ người khiếm thị muốn học lập trình
Em thấy, dù trong Nam hay ngoài Bắc thì những người khiếm thị ở những thành phố lớn sẽ có điều kiện tiếp cận với giáo dục, việc làm, công nghệ hơn những người khiếm thị ở các vùng nông thôn, tỉnh lẻ, vùng sâu, vùng xa,… một số người khiếm thị trẻ tuổi làm những việc như bán hàng online, chực tổng đài, phục vụ nhà hàng,… đó chỉ là số ít. Những người theo ngành IT ngoài anh Giang ra thì có Anh Nguyễn Văn Dũng và anh Dương Tuấn Nam. Hai anh ấy đang làm cho FPT, anh Dũng thì cách đây 7 năm rồi em cũng không gặp còn anh Nam thì em chỉ biết qua báo chí thôi. Nói trung, đến lúc giải quyết được khó khăn này thì còn xa lắm, lúc đó người khiếm thị ở nước ngoài đạt tới trình độ khác rồi. Ở nước ngoài, người khiếm thị thất nghiệp rất ít. Mặc dù, lương không cao bằng người sáng mắt nhưng ít ra họ vẫn có công việc để làm, vẫn theo đuổi được đam mê mình muốn. Ở Thái Lan các cơ sở hội người khiếm thị còn đào tạo lập trình cho hội viên trẻ nữa. Còn ở Việt Nam thì ngay cả các đơn vị, các cấp hội còn không quan tâm nói chi là người ngoài.
Em sẽ chia sẻ phần mềm này cho mấy anh em nào là dân dev tham khảo ạ, em nghĩ là nó sẽ giải đáp thắc mắc của anh em và có lẽ khi sử dụng nó thì anh em sẽ biết cách làm thế nào để giúp đỡ em thôi ạ: gg drive Hi vọng, đây là tư liệu để anh em tham khảo ạ.
Cậu có thể mô tả phần mềm cậu share được không?
Thường bọn tớ không click vào link mà không rõ trong đó có gì, nên sẽ rất tốt nếu như cậu có thể mô tả rõ hơn bọn tớ nên kỳ vọng gì khi click vào link đó.
Bạn kia khiếm thị có lẽ cũng mất thời gian mới trả lời ngay được, thực ra thì @library có thể biết tên phần mềm đó nó chính là như đoạn sau:
NV Access is pleased to announce that version 2021.1 of NVDA, the free screen reader for Microsoft Windows, is now available for download. We encourage all users to upgrade to this version.
Vậy thì, nếu sợ virus, @library có thể thử tải và cài chính gốc theo hướng dẫn này
(Nghĩ thầm: thật ra là tui biết tỏng những thứ tui nói ở trên là thừa thãi với ông @library, có lẽ mục đích ổng muốn blah blah với chủ topic mà thôi, chứ tui đây vào blah blah thì… hẻo 
)
Lý do em trả lời chậm là do gần đây em bận rất nhiều dự án cộng đồng, và liên quan tới công việc của em nữa. Em là accessibility tester nên em rất ít khi trả lời. Trừ khi thông tin nào giúp ích được em thì em mới nói thôi.
Về phần mềm trên thì là NVda một trình đọc màn hình mã nguồn mở do NVAccess phát triển. Cái này miễn phí nên không như jaws vì jaws cũng là trình đọc màn hình rất mạnh, nhưng mỗi năm phải mất cho nó 95$, và bản vĩnh viễn sẽ mất 1000$. Thế nên, đa phần mọi người Việt Nam không có đủ điều kiện thì dùng bản crack. Tuy nhiên, các công ty ở Việt Nam họ không cho dùng phần mềm crack vì bị sợ kiểm tra gì đó. (cái này em cũng không rõ). Vì vậy, em mới chuyển sang dùng cái này.
Tiếp đến, nó linh hoạt vì có bản chạy portable và hỗ trợ đa ngôn ngữ sẽ hơn jaws rất nhiều. NVDa tương thích tốt với các tools như visual studio, vs code, eclipse, android studio, notepad++,… Hầu hết các ide hay text editor đều tương thích tốt với NVda.
Nếu nói về accessibility thì rất nhiều thứ phải bàn, do nó không phù hợp với chủ đề này nên em không nói ở đây. Cái mấu chốt là em muốn mọi người hiểu rõ bọn em làm việc thông qua việc sử dụng các phần mềm assistive technology để hoàn thành công việc như thế nào.
Ví dụ: trình đọc màn hình. Cái này rất quan trọng với em. Bản em chia sẻ là từ link google drive và để dễ dàng chia sẻ thì em sử dụng link rút gọn để dễ chia sẻ hơn. Bản mới nhất của nó là 2022.1 nhưng do nếu là người Việt Nam thì phải cài thêm một số add-on cho nó. Bản trên đã đóng gói tất cả các add-on cần thiết bao gồm cả script chuyển đổi giọng đọc Anh/Việt. Nếu cài bản gốc thì phải cấu hình mọi thứ theo cách thủ công. Nếu ai không quen sử dụng NVda lâu năm thì sẽ rất khó làm.
Em biết NVDa từ năm 2014, nên tới bây giờ là 2022, thì em biết tới nó là 8 năm rồi. Mọi người ở Việt Nam không biết phần mềm này, nhưng ở nước ngoài thì ai cũng biết tới nó vì nó rất phổ biến, và đang là trình đọc màn hình mạnh nhất ở thời điểm hiện tại. Mặc dù, nó không thể thay thế jaws vì jaws là trình đọc màn hình trả phí, nhưng nó cũng đáp ứng nhu cầu cơ bản cũng như dành cho dân dev.
Theo em nghĩ, người khiếm thị bọn em có thể học lập trình được, chỉ là không có khóa học, tài liệu hay các phương pháp, cách tiếp cận, lộ trình phù hợp mà thôi. để chứng minh cho điều này thì em sẽ đưa ra một vài bằng chứng cụ thể. Tuy rằng, nó vẫn còn có nhiều thứ vô lý nhưng suy đi tính lại thì có lẽ, nó sẽ hợp lý:
- Để làm cho những ứng dụng thân thiện với người khuyết tật thì chỉ có người khuyết tật mới làm được và người không khuyết tật không thể làm được, nếu có làm được thì phải nghiên cứu rất mất thời gian. Đồng thời, họ cũng phải tìm hiểu từng dạng tật một để tối ưu sản phẩm sao cho phù hợp với đối tượng đó. Ngoài ra, để nó có thể accessible thì cần phải có kiến thức sử dụng các assistive technology và hiểu được pháp luật của từng quốc gia về việc tiếp cận thông tin với người khuyết tật. Nói trung, việc hiểu sâu về đặc thù của từng dạng tật và cuộc sống hàng ngày của họ là rất quan trọng. Nó đánh giá được nhu cầu sử dụng công nghệ cũng như việc ứng dụng accessibility đối với một số quốc gia là luật pháp. Việc vi phạm tiêu chuẩn wcag cũng làm cho người dùng khuyết tật sẽ khó khăn hơn trong việc truy cập tài nguyên trên internet. Để giải quyết được điều này, bản thân mỗi người trong một dạng tật phải đóng vai trò trung gian để giúp cho khách hàng của mình dễ tiếp cận với sản phẩm đó mà không gặp bất kì rào cản nào. Dù cho họ có khiếm khuyết thì nhu cầu việc làm cũng rất quan trọng. VÍ dụ: họ sử dụng các phần mềm như screen reader và bản thân những người bình thường bắt buộc phải hiểu những thứ đó.
- Thực tế, có rất nhiều người khiếm thị ở nước ngoài đã theo ngành và rất thành công. Ở VIệt Nam có anh Nguyễn Hoàng Giang cũng là một người khiếm thị thành công với ngành đó.
- Hai điều trên thì rất khó có thể thuyết phục nhưng điều này sẽ dễ hơn: bản chất các phần mềm như screen reader cũng do người khiếm thị phát triển chứ nếu do người sáng mắt làm thì họ cũng đã biết nhiều về nó, họ cũng phải biết sử dụng nó chứ không cảm thấy bối rối như hiện tại. Chỉ có người khiếm thị làm ra nó thì họ mới nghĩ ra các cơ chế đặc thù như các tổ hợp phím tắt hay cử chỉ. nếu để cho người sáng mắt làm thì họ sẽ không biết phải làm thế nào để giúp người khiếm thị sử dụng các phần mềm đó. Đó là quan điểm cá nhân của em nên sẽ có sai sót. Nếu mọi thứ đi đúng hướng thì bản thân em sẽ rất vui khi mọi người tải phần mềm đó về sử dụng thử để hiểu rõ vấn đề mà em đề cập trong topic này. Thực ra, bài post của em đã quá dài dòng mà không thể giải quyết nhu cầu của bản thân nên có lẽ, mọi thứ mà người khuyết tật gặp phải sẽ khó có thể giải quyết khi họ không thể có việc làm theo ý muốn, không thể theo đuổi những gì mình thích càng không thể theo kịp mọi thứ. Khi mà công nghệ càng phát triển thì người khuyết tật ngày càng bị tụt hậu nhất là người khiếm thị. Vì vậy, nếu nói là không để ai bỏ lại phía sau là một giấc mơ không thể thực hiện. Tuy nhiên, các nước tư bản có thể thực hiện điều đó nhưng nó vẫn không cứu vãn được tình hình hiện tại. Họ vẫn phải làm những việc thủ công và không có cơ hội được tiếp cận với các công việc ở thế kỉ XXi. Em biết là gần đây có một vài công nghệ no code, low code nhưng nó thực sự làm em thất vọng vì nó không accessible. Thế nên, để bọn em có thể thực hiện ước mơ của mình là một điều gì đó chỉ có trong phim khoa học viễn tưởng, sẽ mãi không thể thành sự thật nếu như công nghệ không chờ đợi người khuyết tật mà nó vẫn cứ mãi phát triển chóng mặt.
Chào mọi người
Em chia sẻ cho mọi người một video tổng kết khóa học lập trình cho người khiếm thị đầu tiên ở Việt Nam do htecom phối hợp với vietnet ict tổ chức bản thân em cũng cộng tác tham vấn cho khóa đó, em nghĩ là nếu các trung tâm mà học hỏi áp dụng mô hình này để đào tạo thì bọn em sẽ bớt khó khăn hơn: https://www.youtube.com/watch?v=A6GiGgBxwnw
Em cũng chia sẻ thêm là có bạn Thee Quinn là một web developer khiếm thị người Jamaica, bạn ấy rất thành công trong mảng này, đây là website của bạn ý, mặc dù là web tĩnh nhưng nó vẫn đáng tham khảo ạ:
https://theequinn.vercel.app/
Mình không có gì để đóng góp vào thảo luận này, chỉ muốn nói là mình rất khâm phục khả năng của bạn. Chúc bạn thành công.
Cảm ơn anh, nếu cơ hội có nhiều thì khó khăn của em sẽ giảm bớt hơn nhiều. Em cũng tin là mọi thứ sẽ ổn.
Cần sự trợ giúp của anh em ạ, tuy nó hơi bị lạc đề nó cũng gần như không liên quan lắm về chủ đề này nhưng có lẽ sẽ giúp ích cho cộng đồng nhiều ạ:
Em đang biên soạn lại tài liệu lập trình C cho người khiếm thị và em đang gặp khó trong quá trình biên dịch và chạy chương trình C trên vs code. Nếu anh em nào có nhã hứng về vụ này có thể giúp em ạ. Do trước đây em còn đi học thì giáo trình nhà trường họ sử dụng dev c++ để làm editor viết c. Tuy nhiên, ide này không accessible cho lắm ạ. Để tiện hơn thì nếu có thể chuyển đổi những thứ đó thành HotKey và comment line thì càng tốt ạ vì do em sử dụng screen reader và chủ yếu tương tác thông qua bàn phím chứ không hề dùng chuột nên sẽ mất thời gian để chuyển đổi ạ. Em cảm ơn.
Mình thấy nội dung hơi lan man, vấn đề của bạn là học BE? Thấy bạn reply comment và viết comment rất dài dòng thì mình đoán khả năng % bạn nhìn thấy là có chứ chưa thể gọi là không thể nhìn thấy được đúng không?
Như em đã đề cập ở trên, em không nhìn thấy hoàn toàn và sử dụng screen reader để tương tác. Thế nên, mới có chuyện là phải chuyển đổi mọi thứ thành hotKey và comment line để dễ thao tác chứ nếu em nhìn thấy thì đã dùng chuột rồi. Do đó, em mới cần mọi người giúp đỡ.
Trong quá trình học, nếu em nói ngắn gọn cộc lốc, em sẽ khiến cho người khác khó hiểu, hoặc có thể hiểu nhầm.
Nếu anh cần thì có thể tìm hiểu qua NVda. Em hi vọng là anh sẽ hiểu nó. Em rất mong tìm được cách để biên dịch và chạy chương trình C trên VS Code thông qua screen reader với điều kiện là phải sử dụng được thông qua hotKey và command line.
Em sẽ chia sẻ một blog của một bạn khiếm thị đang làm cộng tác ở FreeCodeCamp. Bản dịch này do chị Điệp ở eJOY dịch, bản dịch tuy vẫn chưa sát nghĩa cho lắm nhưng vẫn có thể hiểu tạm vấn đề.
Tôi là 1 coder. Tôi bị mù. Mù như dơi. Và sinh ra tôi đã bị vậy rồi.
Khi tôi nói vậy với những người bạn bình thường khác, những người chưa bao giờ bị mất thị lực, họ sẽ hỏi tôi như sau:
- Làm sao anh đọc được dòng code của tôi?
- Trời! Làm sao anh lập trình được?
- Cậu có nằm mơ không?
Vì tôi được hỏi như vậy nhiều rồi nên tôi sẽ trả lời cả 3 câu trong bài blog này. Tôi sẽ cố gắng giúp bạn hình dung được làm sao một người khiếm thị có thể lập trình và làm việc trong thế kỷ 21 này.
Nhiều người nghĩ rằng người khiếm thị cần 1 chiêc máy tính chuyên biệt. Thực tế thì tôi đang dùng 1 chiếc Dell Inspiron 15r SE được mua từ cửa hàng bán máy tính bình thường như bao cửa hàng khác. (Lúc tác giả viết là 2015 - ND). Tôi dùng Windows 8 và tôi cài thêm phần mềm đọc màn hình NVDA.
Phần mềm này đọc hết các từ trên màn hình theo 1 giọng đọc máy giống giọng của Siri Apple. Ứng dụng đọc màn hình có thể kết nối với thiết bị hiển thị chữ nổi (braille display), theo đó các nội dung được lựa chọn để đọc sẽ hiện thành chữ nổi trên thiết bị.
Đó là tất cả những gì một người khiếm thị cần để sử dụng được máy tính như 1 người bình thường. Tôi có thể làm được rất nhiều việc trên máy tính mà chính bạn cũng không nghĩ là khi nhắm mắt bạn có thể làm được, ví dụ như:
- Lướt web trên Firefox
- Viết báo cáo trên Microsoft word, căn chỉnh phần trình bày văn bản theo đúng yêu cầu khắt khe của giáo sư đại học
- Viết blog chia sẻ như bài này
- Thu âm, chỉnh sửa, hoàn chỉnh file audio (Tôi vốn thích hát và soạn nhạc)
- Sử dụng các phần mềm chỉnh sửa âm thanh như Reaper, Goldwave, Audacity và Sonar
- Lập trình web và các ứng dụng sử dụng công cụ Eclipse, Visual Studio, và NotePad++
Tôi liệt kê các công nghệ ở trên là để bạn hiểu rằng tôi cũng có thể sử dụng chúng như người bình thường không bị vấn đề về mắt vậy. Nếu bạn đang phát triển các ứng dụng lớn, với giao diện tuyệt vời và quy trình hoàn hảo, tôi rất mong bạn cân nhắc thêm tính thân thiện đối với những người khiếm thị. Ngày nay có rất nhiều bộ giao diện mẫu có sẵn để bạn tận dụng vừa tiện lợi vừa đáp ứng hỗ trợ cho người khiếm thị.
Tôi đang nói đến Android Activities, iOS NsViews và HTML5.
Tôi tham gia Free Code Camp vài tuần trước và tôi rất hâm mộ phương pháp của họ. Tôi đang theo học chương trình Khoa học máy tính được một vài năm rồi và bị thi trượt 1 học kỳ. Học kỳ đó có nhiều bài tập liên quan tới MEAN stack. Vì thế tôi cảm thấy rất may mắn vì đã tìm ra được cộng đồng Free Code Camp để học tập và trở thành 1 phần của nó. Tôi
tin tôi sẽ qua được học kỳ này.
Tôi lập trình bằng cách nào?
Bạn hãy đọc dòng code sau đây:
If left paren x equals five right paren left brace print left paren
quote hello world exclaim quote right paren right brace.
(Giải thích cho bạn không biết code:
if (x==5){print("hello world!");}
nếu biến x = 5 thì in ra dòng chữ hello world! - ND)
Đây là nội dung mà máy đọc màn hình sẽ đọc cho tôi nghe 1 câu lệnh if trong ngôn ngữ lập trình Java. Bạn sẽ thấy nó khá dài dòng. Tôi đã định bỏ qua những đoạn đóng mở ngoặc vuông nhọn nhưng hoá ra tôi vẫn cần nghe những thông tin đó để kiểm tra lỗi (bug). Vì vậy tôi đã học cách kiên nhẫn nghe hết những câu dài dòng đó.
Có một số bạn khiếm thị khác giải quyết vấn đề này bằng cách thay thế các từ ngoặc trái, ngoặc phải bằng các từ tắt ngắn hơn để tiết kiệm vài mili giây. Và tốc độ đọc thì cực nhanh, chưa chắc bạn, một người bình thường có thể nghe ra.
Như vậy, cách tôi lập trình cũng không khác cách mà các lập trình viên khác làm là mấy. Tôi học cách gõ bàn phím nhanh bằng cách cảm nhận (touch type) (tiếng Việt gọi là gõ 10 ngón - ND), và tự mô hình hoá những dòng lệnh của mình để tôi có thể thực hiện được công việc của mình giống như bạn. Khác biệt duy nhất là tôi gần như không bao giờ
dùng chuột. Tôi chủ yếu dùng bàn phím để tương tác máy tính. Tuy nhiên có một số công cụ để lập trình như IntelliJ, PHPStorm, Webstorm, PyCharm, SourceTree thì chưa thân thiện với người khiếm thị. (Thông
tin này cần kiểm tra lại vào thời điểm hiện tại 2019 - ND). Vì vậy tôi phải tiếp tục tìm kiếm các chương trình, công cụ thân thiện với người khiếm thị chứ không thoải mái lựa chọn như các bạn.
Tôi mơ như thế nào?
Tôi cũng mơ giống như các bạn thôi. Những gì tôi tiếp xúc ban ngày cũng sẽ đi vào giấc mơ ban đêm của tôi. Điểm khác biệt là tôi không thực sự nhìn thấy gì cả. Thay vào đó, tôi nghe, ngửi, và cảm nhận mọi thứ, giống hệt như đời thực vậy. Lý do đơn giản thôi: giấc mơ dựa trên những hình ảnh được lưu trữ trong bộ nhớ của bạn. Vì tôi bị mù bẩm
sinh, tôi không có bất kỳ một hình ảnh được dự trữ nào cả. Phần hình ảnh trong giấc mơ của tôi hiện ra giống như trang 404 vậy - không tìm thấy ảnh.
Cùng lập trình với tôi
Một bạn tình nguyện viên của Free Code Camp đã thuyết phục tôi chia sẻ bài này với cả thế giới. Nhờ nhận được sự chào đón nhiệt tình từ cộng đồng Free Code Camp mà tôi cũng thấy rất hạnh phúc khi được viết ra
những dòng này. Tôi thực sự hy vọng bạn sẽ học thêm được điều gì đó từ bài của tôi.
Tôi có thể tám về chủ đề này hàng giờ, và bài viết này đã nói nhiều hơn tôi dự định ban đầu rất nhiều. Nếu bạn có câu hỏi dành cho tôi,
bạn có thể tìm gặp tôi ở phòng chat của Free Code Camp. Tôi là Zersiax, hoặc bạn có thể tìm thấy tôi trên Twitter.
Cảm ơn đã đọc đến đây. Hẹn gặp bạn.
Theo mình thấy, để giúp bạn vấn đề này thì cần phải có mạnh thường quân về mặt tài chính bên cạnh đó phải có người hỗ trợ về mặt kỹ thuật nữa. Nếu người có hảo tâm sẽ giúp bạn 100% thì không nói gì. Nhưng trong trường hợp người ta muốn giúp thì họ cũng phải tốn thời gian research kiến thức mới giúp bạn được. Do đó, mình nghĩ bạn nên lên facebook vào các group về công nghệ trình bày case của mình xúc tích ngắn gọn, thì chắc chắn sẽ có người giúp vì facebook có lượng tương tác cao nhất trong mạng xã hội. Mình cũng chỉ có thể góp ý vài lời vậy thôi, chứ mình cũng không đủ trình độ để giúp bạn rồi. Thân!
Về thỉnh cầu của cậu, thực ra, cậu hoàn toàn có thể sử dụng command line để dịch, chạy chương trình C. VS code chỉ là editor (giúp cậu edit code), việc dịch và chạy chương trình sẽ được thực hiện trên terminal. Đó thực ra là cách học C cổ điển nhất (tớ chưa bao giờ code C trên dev C++ hay bất cứ IDE nào).
Cậu gặp vấn đề gì khi sử dụng command line để dịch và chạy chương trình C không? Sẽ tốt hơn nếu cậu có thể trình bày cụ thể vấn đề của cậu với command line để dịch và chạy chương trình C.
- Mình không dùng Visual code để lập trình C nên không rõ lắm, nhưng mình nghĩ có phím tắt để chạy chương trình và compile, ngoài ra bạn có cân nhắc Visual studio chưa, phần mềm đọc của bạn có đọc được lỗi khi compile hay chữ trên màn hình console khi chạy chương trình không?
- Bạn chuyển từ làm web sang lập trình C hay đang nghiên cứu tất cả các nền tảng để tạo 1 dự án lớn hỗ trợ người khiếm thị học lập trình với tất cả các ngôn ngữ khác nhau vậy?
- Nếu bạn đang làm việc với C thì bạn làm về mảng nào?
- Ngoài việc chạy chương trình và compile bạn đã cân nhắc đến vấn đề debug, đọc/viết flow chart…?
- Nếu bạn muốn chuyển đổi 1 cách tiện dụng nhất thì chỉ còn cách phát triển mới thôi, còn những công cụ hiện tại mình không nghĩ không thể hỗ trợ đủ được.
@Phuc_Nguyen4 Em cảm ơn anh!
Còn về câu hỏi của hai anh @library và @Vu_Nguyen5, em xin trả lời như sau:
- Thực ra, trước đây, như em đã nói ở trên, em có học ở Aptech và đã thất bại, vì phương pháp, mô hình đào tạo không phù hợp với người dùng trình đọc màn hình (Cụ thể là người khiếm thị). Tài liệu của họ là slide minh họa bằng hình ảnh và có chữ trong ảnh giống như họ scan từ tài liệu gốc ra vậy. Thế nên, mọi thứ khó accessible.
- Bản thân em là một người chuyên nghiên cứu về assistive technology và cũng sử dụng nó để phục vụ cho cuộc sống hàng ngày, nên em hiểu rất rõ vấn đề đó.
Ngoài ra, em có một group chat để thảo luận việc biên soạn sách lập trình c cho người khiếm thị, không đơn giản là mỗi c mà là các ngôn ngữ khác. - Thực ra, em và các bạn trong group bỏ tiền túi ra mua sách ngoài để chuyển thể nó thành bản mềm hoặc định dạng lại tài liệu dưới định dạng có thể tiếp cận được cho người khiếm thị, tức là mọi thứ phải đọc được bằng máy, hay nói đúng hơn là các phần mềm đọc màn hình có thể hiểu được nội dung của nó.
- Khi em học ở Aptech, thầy ở trên lớp có cho cả lớp dùng dev c++ và ide đó accessibility của nó rất tệ. Trình đọc màn hình rất khó để tiếp cận được nội dung. Cách biên dịch thì nhấn f9 còn chạy thì nhấn f10, vừa biên dịch song chạy là nhấn f11. Tuy nhiên, do không tiếp cận tốt nên em đã chuyển sang vs code, vì nhiều người khiếm thị ở Trên thế giới đã sử dụng nó để code. Em cũng đã kiểm tra thì tính tiếp cận với screen reader, và thấy nó rất tốt. Chưa kể nếu cài thêm add-on cho nvda thì nó sẽ dễ dùng hơn nhiều.
Em hầu hết chuyển thể từ tài liệu của người sáng mắt ra, mọi thứ từ chuột thì em đều chuyển thành bàn phím và mọi thứ liên quan tới hình ảnh thì em có nhờ một bạn sáng mắt mô tả bằng lời, chú thích hình ảnh đó. Trong 4 thành viên thì có em là accessibility tester, anh Giang là lập trình viên khiếm thị đang làm việc cho Apple ở Singapore còn hai bạn còn lại là người sáng mắt và mặc dù, các bạn ấy rất nhiệt tình giúp đỡ nhưng chỉ tiếc là các bạn ấy là dân ngoại đạo. 
Về phần anh Giang thì do anh ấy làm ở Apple nên cũng bận và anh ấy nói là lâu không code c nên quên mất rồi, vì anh ấy toàn làm java và Swift hay Objective - C nên anh ấy quên mất.
Trong vs code có tính năng support screen reader hay support accessibility nên nó có thể phân biệt khi người dùng sử dụng screen reader để tương tác với máy tính. Mỗi một hệ điều hành có một screen reader khác nhau nên em sẽ không nói tới ở đây. Em có search google nhưng không tìm thấy bất kì hướng dẫn nào liên quan tới cái em tìm và hầu hết là chạy c++ trên vs code và đối với người mới thì học c là hiếm. Các tài liệu nước ngoài cho thấy, số lượng người khiếm thị học python là nhiều hơn vì python là ngôn ngữ dễ học, dễ đọc, dễ nhớ cú pháp,… Ngoài ra, một điều quan trọng là bản thân nvda là một trình đọc màn hình mã nguồn mở được phát triển bằng python thế nên, nếu muốn hợp tác với NVAccess thì bạn đó phải biết python để phát triển add-on mở rộng tính năng cho NVDA. visual studio em cũng có dùng qua và nó tiếp cận với screen reader rất tuyệt nhưng máy em cấu hình yếu và bản thân em nhà ở vùng sâu, vùng xa nên điều kiện internet không thể tốt như thành phố được.
Do kiến thức lập trình của em hạn chế nên em cũng không thể giải thích việc làm thế nào để người khiếm thị có thể debug và thực ra, em cũng chỉ học mót nên kiến thức quá rỗng. Em biết autoIT, html, mỗi thứ em biết ở mức hạn chế và chưa thành thạo cho lắm vì như em đã nói ở trên là do phương pháp học không đúng cách nên không pháp huy được hết năng lực cũng như hạn chế tiếp cận tài liệu nên mọi thứ rất khó. Phải biên soạn lại tất cả ạ.
Thực ra, em muốn có một vài bộ tài liệu để giúp những bạn như em không phải chật vật khi học lập trình (tài liệu này chỉ ở mức cơ bản để các bạn ấy làm quen với lập trình thôi ạ, khi làm được sản phẩm và có kỹ năng cơ bản thì sẽ học bằng tài liệu nước ngoài vì những tài liệu đó sẽ accessible hơn tài liệu tiếng Việt rất nhiều), Thứ nhất, bản thân em vẫn tiếp tục với chuyên môn của mình là một accessibility tester còn về việc học lập trình thì em sẽ học web hơn vì dù sao những website bây giờ cũng chưa đáp ứng WCAG và bản thân tester vẫn phải biết code để đọc và gợi ý những yêu cầu để giúp cho các lập trình viên và các dev có thể sửa dễ dàng hơn. Sử dụng các tools hay các công nghệ trợ giúp là chưa đủ. Em cũng không có ý định học c vì em muốn xác định hướng đi cho mình và sở trường của bản thân hơn là phải học từ a tới z. Trong khi đó, kiến thức chuyên môn của mình là accessibility. Về việc đọc hay viết thì do kỹ năng máy tính của các bạn ấy vững và debug thì các bạn ấy phải tự học vì khi nó đọc bug ở đâu thì sửa dòng đó. Đôi khi phải nghe lại code từ đầu.
Nếu nói là phát triển mới thì rất khó vì trên thế giới người khiếm thị đã tiếp cận với lập trình từ rất lâu. Còn ở Việt Nam thì số lượng là khiêm tốn và khái niệm này đối với phần đông người khiếm thị là rất mới mẻ, mơ hồ. Theo khảo sát của stack overflow thì cứ 100 người thì 1 người khiếm thị là lập trình viên chiếm 1.1%. Tổng số lập trình viên. Trong đó, người khiếm thị là người học lập trình nhiều nhất so với các dạng khuyết tật khác. Mặc dù, số liệu như vậy nhưng thực tế các quốc gia như Việt Nam thì chưa có giải pháp. Em làm dự án này là giúp đỡ cộng đồng và giúp đỡ bản thân em, bù đáp những thiếu sót mà những tài liệu khác không thể đáp ứng. Bọn em đã làm gần song bộ tài liệu vì hầu hết là chuyển thể tài liệu của người sáng sang là rất nhanh nhưng việc cài đặt môi trường hay chạy chương trình cũng như biên dịch thì trong tài liệu không ghi. Thế nên, em đang gặp khó ở bước này.
Em nghĩ là chia sẻ của em quá dài nên nếu gõ phím với tốc độ nhanh nhất cũng không thể giải quyết. Nói về chủ đề này rất dài và nếu gõ với 10 ngón cũng không thể nói hết. Bọn em xác định nó là dự án dài hơi nên sẽ cần phải bỏ nhiều thời gian, tiền bạc, công sức để biên soạn nhằm giúp người khiếm thị ở Việt Nam có cơ hội tiếp cận với lập trình. Đồng thời, họ sẽ có việc làm tốt và sẽ sống đúng với đam mê của mình. Em biết có nhiều trung tâm đào tạo lập trình cho người khuyết tật nhưng hầu hết là các bạn khuyết tật vận động còn các dạng tật khác thì không có được đào tạo. Về lý do em chọn c là ngôn ngữ bắt đầu là vì hiện nay các trung tâm và trường đại học đều dạy c. Em nghĩ, mọi thứ em chia sẻ quá chi tiết nên có lẽ sẽ giải đáp thắc mắc của các anh em trong forum này rồi. Em hi vọng, sẽ có người hiểu được lý do em đưa ra chủ đề này.
Tớ nghĩ cậu nên trả lời tập trung vào câu hỏi trước @Nguyen_QuangNguyen.
Tớ chỉ hỏi:
Cậu gặp vấn đề gì khi sử dụng command line để dịch và chạy chương trình C không? Sẽ tốt hơn nếu cậu có thể trình bày cụ thể vấn đề của cậu với command line để dịch và chạy chương trình C.
Nếu cậu không hiểu câu hỏi, cậu có thể hỏi lại, tớ sẽ giải thích thêm.
83% thành viên diễn đàn không hỏi bài tập, còn bạn thì sao?