Mình nghĩ là Mr Library quên mất một khía cạnh rất quan trọng khi nói về “đạo đức” của một ai đó, là “đánh giá theo tiêu chuẩn của ai”.
Đầu tiên, và là quan trọng nhất, “đạo đức” phải tuân thủ theo tiêu chuẩn (hoặc nằm trong khuôn khổ) của pháp luật. Mà pháp luật, ở mức độ lý tưởng, thì được xây dựng và phát triển/chỉnh sửa dựa trên 2 nền tảng là các giá trị đạo đức phổ quát của đất nước đó, và sự tiến bộ của khoa học/học thuyết/lý luận.
Vi dụ vầy, ngày xưa thì theo chế độ đa thê, hoặc hôn nhân cận huyết. Nhưng ngày nay, hôn nhân cận huyết bị cấm, đó là nhờ sự phát triển của khoa học. Giờ có vợ xong có bồ nhí là bị chửi ngoại tình ngay và luôn, chứ đừng nói tới viêc cưới vợ hai. Nhưng, bạn có thể quay lại nói rằng tổ tiên mình ngày xưa là phường vô đạo đức không, nếu theo quy chiếu đạo đức ngày nay?
Kế đến, là tieu chuẩn đạo đức của ai. Ông Giản Tư Trung từng có buổi nói chuyện, có ý này mình diễn đạt lại chứ không phải nguyên văn. Khi mình đánh giá đạo đức, thì trước hết là theo tieu chuẩn đạo đức của cá nhân mình (hoặc gia đình mình, nếu mọi thành viên cùng chia sẽ 1 giá trị), rồi kế tới là của địa phương mình ở, hoặc rộng hơn là ở nước mình, và kế nữa là theo tiêu chuẩn của thế giới.
Ban không thể lấy tiêu chuẩn đạo đức của người Kinh đem lên áp đặt cho người dân tôc thiểu số, dù là cùng người VIệt Nam. Bạn không thẻ áp đặt tiêu chuẩn chung thủy hôn nhân của bạn, một người Viet, để đánh giá những người thích sống “bầy đàn” 1 vợ nhiều chồng, 1 chồng nhiều vợ, hay thậm chí nhiều vợ - nhiều chồng sống và chia sẻ bạn tình với nhau ở Mỹ hoặc Ấn (tìm hiểu group marriage, hay polygamy…)
Giới quý tộc phương Tây ngày xưa chỉ làm hôn nhân cận huyết để duy trình dòng máu quý tộc thuần chủng. THời điểm đó, giá trị đạo đức đó không có gì bất ổn, cho tới khi nó sinh ra quái thai dị dạng, thì bó buộc phải thay đổi.
Tất nhiên, những lối sống bị ảnh hưởng bởi tiêu chuẩn đạo đức đó có thể không tốt, và như mình nói ở trên, nó sẽ dần được điều chỉnh bở khoa học và pháp luật.
Nói ngắn gọn, bạn khong thể áp đặt tiêu chuẩn đạo đức cá nhân của mình cho 1 người khác. Chỉ có Pháp luật làm đuọc điều đó, vì nó cần thiết.
Bạn có quyền đánh giá đạo đức của người khác, và giữ nó cho riêng bạn. Chứ bạn không nên lấy tiêu chuẩn đó ra làm ảnh hưởng tới người khác. Nhìn theo khía cạnh ngược lại, thì hành động đánh giá làm ảnh hưởng người khác như vậy là thiếu đạo đức.
Đó là lý do tớ có đề cập “tớ đồ là cậu không có ý gì”.
83% thành viên diễn đàn không hỏi bài tập, còn bạn thì sao?