Cùng học Rust - Ngày thứ 2: Giá trị, các kiểu dữ liệu, khai báo biến, println!

learn-rust

(phamvandung) #1

Bắt đầu :smiley:

Hôm nay chúng ta sẽ học về cách khai báo biến, các kiểu dữ liệu cơ bản và hiểu rõ hơn macro println! trong Rust.

Nếu chưa cài Rust, các bạn có thể thử trên http://play.rust-lang.org/

Để xem các bài cũ (mới) hơn, các bạn có thể ghé qua:

Cách khai báo biến.

Để khai báo biến, chúng ta sử dụng từ khóa let trước tên biến.
Xem đoạn code kèm comment bên dưới:

fn main(){
	// khai báo biến a với kiểu dữ liệu i32
	let a:i32; 
	
	// khai báo biến b với kiểu dữ liệu i32 và giá trị là 10
	let b:i32 = 10; 
	
	// khai báo biến c với giá trị là 10 và kiểu dữ liệu được 
	// Rust compiler tự động xác định dựa vào giá trị. 
	let c = 10;  
}

Các biến mặc định là immutable (không thể thay đổi giá trị). Để có thể thay đổi giá trị biến chúng ta dùng từ khóa mut. Chi tiết xin đề cập đến ở bài sau.

Để in ra màn hình 1 biến chúng ta dùng print!("{}", <tên biến>); hoặc println!("{}", <tên biến>); Sẽ nói rõ hơn về chúng ở cuối bài.

fn main(){
	let a = 10;
	println!("{}", a);
}

output:

10

Giá trị và các kiểu dữ liệu cơ bản.

Trong Rust hay các ngôn ngữ lập trình khác, các giá trị tồn tại ở các kiểu khác nhau. Ví dụ: 70 là một số nguyên(integer), 3.14 là một số thực(float), zA là các ký tự (kiểu char, hay character). Character là các giá trị thuộc bảng mã Unicode dài 4byte. Hello world là 1 chuỗi thuộc kiểu &str (Unicode UTF8 by default). truefalse thuộc kiểu bool(Boolean).
Interger có thể được biểu diễn bằng các định dạng khác nhau:

  • Thập lục phân (Hexadecimal) bắt đầu với 0x. Ví dụ: 0x32A cho 810.
  • Bát phân (Octal) bắt đầu với 0o. Ví dụ: 0o1452 cho 810.
  • Nhị phân (Binary) bắt đầu với 0b. Ví dụ: 0b1100101010 cho 810.

Dấu gạch dưới (Underscores) _ có thể được dùng cho dễ đọc, ví dụ 1_000_000 tương đương với 1000000.

Các kiểu dữ liệu số trong Rust gần giống trong Golang.
Ví dụ int32, uint32, int, uintfloat32 trong Go tương đương với i32, u32, isize, usizef32 trong Rust.

Kiểu số nguyên (Integer)

Kiểu số nguyên trong Rust được bắt đầu bằng i, u và phía sau là kích thước (tính bằng bit) của nó. Trong đó, i<n> nghĩa là kiểu số nguyên có dấu (Signed Integer) có khoảng giá trị từ -2n-1 đến 2n-1-1, u<n> là kiểu số nguyên không dấu (Unsigned Integer) có khoảng giá trị từ 0 đến 2n-1.

Dưới đây là các kiểu số nguyên trong Rust:

Kích thước Signed Unsigned
8 bit i8 u8
16 bit i16 u16
32 bit i32 u32
64 bit i64 u64
128 bit i128 u128

Ngoài ra, Rust còn có 2 kiểu số nguyên phụ thuộc vào kiến trúc hệ điều hành là isize (số nguyên có dấu) và usize (số nguyên không dấu). Chúng có kích thước 32 bit trong hệ thống 32 bit và 64 bit trong hệ thống 64 bit.

Kiểu số thực (Float)

Trong Rust có 2 kiểu số thực là f32f64 tương đương với kích thước 32 và 64 bit.
cách khai báo

fn main(){
	let a = 3; // a thuộc kiểu integer(i32 by default), không phải float
	let b = 3.0; // b thuộc kiểu float (f64 by default)
	let c:f32 = 3; // c thuộc kiểu float(f32)
}

Các phép toán

Rust hỗ trợ các phép toán cơ bản sử dụng cho tất cả các kiểu dữ liệu số: cộng (addition), trừ (subtraction), nhân (multiplication), chia (division) và chia lấy phần dư (remainder).
Ví dụ:

fn main() {
    // addition
    let sum = 5 + 10;
    println!("{}", sum); // 15

    // subtraction
    let difference = 95.5 - 4.3;
    println!("{}", difference); // 91.2
    
    // multiplication
    let product = 4 * 30;
    println!("{}", product); // 120
    
    // division
    let quotient = 56.7 / 32.2; // float number
    let quotient2 = 56 / 32; // integer number
    println!("{}", quotient); // 1.7608695652173911
    println!("{}", quotient2); // 1
    

    // remainder
    let remainder = 43 % 5;
    println!("{}", remainder); // 3
}

Kiểu luận lý (Boolean)

Giống trong hầu hết các ngôn ngữ lập trình, kiểu bool trong rust có 2 giá trị là truefalse

fn main(){
	let a:bool = false; // khai báo `a` kiểu bool giá trị false
	let b = true; // rust compiler tự suy luận `b` thuộc kiểu bool
}

Kiểu kí tự (Character)

Kiểu char trong Rust được biểu diễn bên trong dấu nháy đơn ' là các ký tự thuộc bảng mã Unicode:

fn main(){
	let a = 'a';
	let b = '😻';
	println!("{}", a);
	println!("{}", b);
}

output:

a
😻

Kiểu chuỗi (String)

Trong Rust có 2 kiểu chuỗi là &strString. String sẽ được giới thiệu sau.

fn main(){
	let s = "Hello World"; // kiểu &'static str ('static là lifetime, chúng ta chưa quan tâm.)
	println!("{}", s); // Hello World
}

Empty type ()

() trong Rust có nghĩa là không có giá trị. Các hàm trả về kiểu () tương đương với các hàm không trả về giá trị. Ví dụ:

fn main() -> (){
}

Tương đương với

fn main(){
}

() không tương đương với null trong các ngôn ngữ khác. null là giá trị còn () không phải là giá trị.

Nói thêm về println!

println! tương đương với print! khác biệt là println! sẽ thêm ký tự xuống dòng ở cuối chuỗi được in ra.

Như các ví dụ phía trên, cách rõ nhất để biết giá trị của biến là hiển thị nó ra.

fn main(){
	let a = 10;
	println!("giá trị của biến a là: {}", a);
}

Đối số đầu tiên của macro println! là 1 chuỗi định dạng kèm theo là các {} (placeholder). Giá trị các hằng số hay các biến sẽ được chuyển thành chuỗi và lần lượt thay thế vào các vị trí {}. Ví dụ:

fn main(){
	println!("{}, {}, {}", 1, false, "hello world")";
}

output:

1, false, hello world

Các placeholder có thể được đánh thứ tự để sử dụng nhiều lần:

fn main(){
	let name = "Rust";
	let version = 1.28;
	println!("{0} là 1 ngôn ngữ lập trình dạng biên dịch. 
Phiên bản mới nhất của {0} hiện tại là {1}", name, version);
}

output :

Rust là 1 ngôn ngữ lập trình dạng biên dịch. 
Phiên bản mới nhất của Rust hiện tại là 1.28

Cũng có thể đặt tên cho các đối số:

println!("Ngôn ngữ lập trình là {name}", name = "Rust");

output:

Ngôn ngữ lập trình là Rust

Các định dạng đặc biệt có thể được biểu thị bên trong {} sau dấu :
Ví dụ:

    println!("Số 18 trong hệ thập lục phân là {:0x}.", 18);
    println!("Số 18 trong hệ nhị phân là {:0b}", 18);   
    println!("Số 18 trong hệ bát phân là {:0o}", 18);

output:

Số 18 trong hệ thập lục phân là 12.
Số 18 trong hệ nhị phân là 10010
Số 18 trong hệ bát phân là 22

Các kiểu format như trên gồm có:

  • ? cho mục đích debug
  • o cho số hệ bát phân
  • x cho số hệ thập lục phân ở dạng viết thường
  • X cho số hệ thập lục phân ở dạng viết hoa
  • p cho con trỏ (địa chỉ)
  • b cho số hệ nhị phân
  • e cho biểu diễn số mũ số thực dạng viết thường
  • E cho biểu diễn số mũ số thực dạng viết hoa

macro format! trả về giá trị kiểu String cũng có cách dùng tương tự với println!.
Xem thêm tại https://doc.rust-lang.org/std/fmt/


(anon10709737) #2

Bài này hay và rất chi tiết! Nên đưa vào wiki

btw cảm ơn vì anh đã contribute cho DNH


(Phan Bá Hải) #3

Hơi đào tí nhưng mình cũng đang học Rust :smile:
Không biết có ngày 3 không nhỉ?


(phamvandung) #4

2 ngày rồi tắt ngóm :rofl::rofl:

Dưới đây là vài nguồn học của em:

Nguồn tiếng Anh gần đây dồi dào quá


(Phan Bá Hải) #5

Mình học Rust qua offical doc là chính. Hiện đến chap enum trong The Rust Programming Language rồi :laughing:


(anon10709737) #6

Giờ không ngờ ở làng này nhiễm rust hết rồi :joy:. Thôi tui cũng cố cạnh tranh đây hihi

official doc mà đến enum là giỏi rồi anh :joy:. Em đọc doc kotlin mà ngửa lên ngửa xuống


(Phan Bá Hải) #7

Do anh không nuốt nổi C/C++ nhưng muốn tìm một ngôn ngữ compile tương đương nên anh chọn Rust
Viết một lần build nhiều nền tảng là ngon hơn C/C++ rồi :laughing:


(anon10709737) #8

Thế sao anh không chọn java nhỉ? :thinking:

Thôi dù sao rust cũng được vote là tốt như thằng go rồi


(Phan Bá Hải) #9

Bản chất JVM thông dịch bytecode, chứ không hẳn native code
Ngoài ra JVM cũng hao khá nhiều bộ nhớ, nếu làm mấy ứng dụng lớn mà chơi server bé tẹo 1GB RAM là tèo ngay vì OutOfMemoryError


(anon10709737) #10

Cái này nói chung tùy cái. Mình xài android chơi sqlite hay postgres vẫn chạy ngon mà.

Góc PR: Kotlin chơi postgres cộng thêm Exposed thì quá tuyệt vời luôn


(Phan Bá Hải) #11

Cái anh nói là ứng dụng web thôi
Dù Rust không mạnh vụ này cho lắm (chỉ có một vài cái tên như stdweb để viết frontend, Nickel hay Rocket để viết backend, diesel làm ORM) thì anh nghĩ năm sau Rust sẽ có chỗ đứng ở mảng web, chỉ là các framework chỉ đáp ứng nhu cầu cơ bản thôi
Rust anh nghĩ sẽ còn có cửa phát triển nhiều hơn, Rust chỉ thiếu các official library thôi (như db, graphics,…)


83% thành viên diễn đàn không hỏi bài tập, còn bạn thì sao?